Hyperbare zuurstoftherapie bij long covid: wat de wetenschap weet — en wat wij bij NEST doen
De stand van de wetenschap in klare taal, het NEST-pilotprotocol van 40 sessies tot 2,4 ATA, en de eerste resultaten van deelnemer Dianna.
- Een gerandomiseerde studie met nepbehandeling als controle liet na 40 HBOT-sessies duidelijke verbetering zien in denkvermogen, vermoeidheid, slaap en pijn — en die verbetering stond een jaar later nog.
- Een Zweedse studie met slechts 10 sessies vond geen verschil met placebo: de dosis lijkt te bepalen of de behandeling werkt.
- NEST draait een pilot met het volledige protocol: 40 sessies tot 2,4 ATA in duo-opstelling, met rood licht vooraf en een vast rustblok erna.
- In de Nederlandse registerstudie (232 patiënten; Erasmus MC, Eurocept Clinics, HGC) verbeterde 56% klinisch relevant, maar bij 13% verergerden de klachten — belastbaarheid vooraf is daarom een hard criterium.
Wie na een corona-infectie maandenlang blijft hangen in vermoeidheid, hersenmist en pijn, hoort vaak hetzelfde: rustig aan doen, accepteren, leren leven met. Hyperbare zuurstoftherapie bij long covid vertelt een ander verhaal — een verhaal dat inmiddels door gerandomiseerd onderzoek wordt gedragen. In dit artikel leest u in klare taal wat de wetenschap wél en níet weet, wat wij bij NEST precies doen en met welke apparatuur, en wat onze eerste pilotdeelnemer na twintig sessies ervaart.
Herkent u dit — of begeleidt u iemand met long covid? Eén bericht is genoeg om te horen of de pilot past.
Wat long covid in het lichaam doet
Bij een deel van de mensen verdwijnt corona niet na twee weken. Het immuunsysteem blijft ontregeld, er blijft laaggradige ontsteking bestaan en de allerkleinste bloedvaten raken beschadigd. Ook de energiefabriekjes in de cellen — de mitochondriën — werken minder goed.
Dat verklaart waarom de klachten het hardst aankomen in organen die veel zuurstof vragen: de hersenen en het hart. Vermoeidheid die niet overgaat met slapen, hersenmist, pijn door het hele lichaam, overprikkeling en slecht slapen zijn daarvan het gevolg. Wie meer wil lezen over dat mechanisme: in ons artikel over neuro-inflammatie staat hoe sluimerende ontsteking in het brein klachten in stand houdt.
Wat hyperbare zuurstoftherapie is
In een drukkamer ademt u vrijwel zuivere zuurstof in bij een druk die hoger is dan de buitenlucht. Uw bloed neemt daardoor een veelvoud aan zuurstof op — ook het bloedplasma, dat normaal nauwelijks zuurstof vervoert.
Uit tientallen jaren onderzoek naar deze therapie is bekend wat herhaalde sessies doen: ze stimuleren de aanmaak van nieuwe bloedvaatjes, activeren stamcellen, dempen ontsteking en helpen mitochondriën herstellen. Dat zijn precies de mechanismen die bij long covid verstoord zijn. Vandaar dat onderzoekers deze behandeling zijn gaan testen bij deze patiëntgroep.
Wat de studies laten zien
Het sterkste bewijs komt uit Israël. In 2022 publiceerde het Sagol Center een gerandomiseerde studie waarin de ene helft van de deelnemers veertig echte sessies kreeg en de andere helft een nepbehandeling in dezelfde kamer — niemand wist in welke groep hij zat. Na veertig sessies verbeterden denkvermogen, vermoeidheid, slaap, pijn en stemming duidelijk méér in de echte behandelgroep. Hersenscans lieten bovendien meetbare veranderingen zien in doorbloeding en hersenweefsel.
De follow-up uit 2024 maakte het beeld sterker: ruim een jaar na de laatste sessie stonden de verbeteringen er nog steeds. Geen tijdelijke oppepper dus, maar een verandering die beklijft. Aanvullende studies uit dezelfde onderzoeksgroep vonden verbetering van de hartfunctie, en een systematische review uit 2024 telt de balans van alle studies op: overwegend gunstig, met de kanttekening dat grotere aantallen nodig zijn.
Ook in Nederland is inmiddels gemeten. In een prospectief register van Eurocept Clinics, HGC Rijswijk en het Erasmus MC werden 232 long-covid-patiënten gevolgd die tussen 2023 en 2024 veertig sessies ondergingen — gemiddeld al twintig maanden ziek. Drie maanden na de behandeling rapporteerde 56 tot 63 procent een klinisch relevante verbetering van kwaliteit van leven; de grootste winst zat in het cognitieve domein: woordvindproblemen, geheugen en hersenmist verbeterden bij twee op de drie mensen met ernstige klachten. Even belangrijk is de keerzijde die het register blootlegde: 13 tot 19 procent ging er juist op achteruit. Dat leidde tot aangescherpte criteria — voldoende belastbaarheid vooraf en eerder stoppen bij verslechtering. Een gerandomiseerde vervolgstudie in Nederland is in voorbereiding, met dit register als pilotdata.
Ook in Nederland: 232 patiënten in een registerstudie
Dichter bij huis loopt sinds 2023 een Nederlandse registerstudie van Erasmus MC, Eurocept Clinics en het Hyperbaar Geneeskundig Centrum (HGC) in Rijswijk — zes van de negen Nederlandse drukkamers deden mee. Tweehonderdtweeëndertig long-covid-patiënten die zelf voor de behandeling kozen, gemiddeld al twintig maanden ziek, werden gevolgd met gevalideerde vragenlijsten. Drie maanden na afloop rapporteerde 56 procent een klinisch relevante verbetering in kwaliteit van leven. De grootste winst zat in het cognitieve domein: bij ongeveer zeven op de tien deelnemers met ernstige woordvindproblemen, geheugenklachten of hersenmist nam de ernst af.
Even belangrijk is wat de studie óók vond: bij 13 procent van de deelnemers verslechterden de klachten juist. Vooral bij uitgesproken inspanningsintolerantie kan het traject te belastend zijn. De Nederlandse centra hebben hun protocol daarop aangepast: wie minder dan vier uur per dag rechtop actief kan zijn, komt voorlopig niet in aanmerking, en tussentijdse controles bewaken het beloop. Een gecontroleerde Nederlandse vervolgstudie is in voorbereiding, met dit register als pilotdata.
En nu het eerlijke deel
Een Zweedse studie uit 2025 — HOT-LoCO — testte een verkort traject van tien sessies en vond na dertien weken geen verschil met placebo. Beide groepen verbeterden, de behandelgroep niet méér.
Dat klinkt als slecht nieuws, maar het is vooral een les over dosis. Het positieve bewijs komt van het volledige protocol van veertig sessies; het negatieve resultaat van een kwart daarvan. Daarnaast laat de studie zien hoe reëel placebo-effecten in deze groep zijn — reden temeer om alleen waarde te hechten aan onderzoek mét controlegroep.
De eerlijke samenvatting: hyperbare zuurstoftherapie bij long covid is veelbelovend en wordt in Duitsland al breed toegepast en is via Eurocept Clinics en HGC Rijswijk ook in Nederland beschikbaar — maar het is nog geen bewezen standaardzorg en valt buiten de vergoede zorg. Internationaal lopen grotere studies; in Nederland staat een gerandomiseerde vervolgstudie op stapel.
De NEST-pilot: het volledige protocol, met meting
Precies om die reden doen wij het als pilot — en precies zoals in het onderzoek dat wél effect liet zien. Onze kamer en begeleiding hebben wij bovendien aangeboden als studielocatie voor het geplande Nederlandse vervolgonderzoek, onder academische leiding: de echte weg vooruit loopt via gecontroleerd onderzoek.
De drukkamer. U behandelt in onze hyperbare kamer met een kamerdruk tot 2,4 ATA — hetzelfde drukbereik als in het klinische onderzoek. U ademt zuurstof van circa 95% via een masker of BIBS-systeem, met vaste luchtpauzes volgens de veiligheidsstandaard. De kamer is een duo-opstelling: u gaat samen met een begeleider of een medebehandelde de kamer in.
Het protocol. Veertig sessies van zestig tot negentig minuten, in een vast ritme van meerdere sessies per week — de dosis waarvan het effect is aangetoond.
Vóór en na elke sessie. Wij zetten de sessie in een vast kader: rood licht vooraf om de celstofwisseling te primen, en direct na afloop een rustblok. Rust staat bij ons in het schema als vast onderdeel — bij long covid is dat geen luxe maar voorwaarde. Wie wil begrijpen waarom licht vóór zuurstof komt: dat mechanisme staat uitgewerkt in ons artikel over fotobiomodulatie.
Begeleiding en beweging. Aangepaste fysieke training onder begeleiding, opgebouwd in uw eigen tempo en binnen uw energiegrens — verwant aan de opbouw in ons burnout- en neuroherstelprogramma. Alles op één rustige plek in Luxwoude, Friesland.
Veiligheid. Vooraf vindt altijd een intake plaats waarin we uw medische voorgeschiedenis en contra-indicaties doornemen. Deze pilot is een aanvulling op — nooit een vervanging van — de zorg van uw eigen arts. Twee lessen uit het Nederlandse register nemen we bovendien integraal over: deelname vraagt voldoende belastbaarheid — als vuistregel kunt u minimaal vier uur per dag rechtop actief zijn — en neemt uw vermoeidheid of klachtenlast tijdens het traject toe, dan evalueren we direct en stoppen we zo nodig eerder. Elke vijf tot tien sessies bespreken we de voortgang. Uit de Nederlandse registerstudie nemen wij het belastbaarheidscriterium over: kunt u minder dan vier uur per dag rechtop actief zijn, dan is dit traject op dit moment waarschijnlijk te zwaar en kijken we eerst samen naar opbouw. Neemt uw vermoeidheid tijdens het traject toe, dan bespreken we dat direct — stoppen kan altijd.
Dianna: halverwege het traject
Vier en een half jaar geleden werd Dianna ziek. Wat begon als een coronabesmetting werd long covid: pijn door haar hele lichaam, aanhoudende hoofdpijn, slapeloosheid, geen energie, overprikkeling en een hoofd dat niet meer werkte zoals vroeger. Ze probeerde alles — van ergotherapie tot middelen om te kunnen slapen. Echte verlichting bleef uit.
Dianna las zelf over het onderzoek naar hyperbare zuurstoftherapie en over de brede toepassing in Duitsland. Via het sporten — dat ze na jaren voorzichtig weer had opgepakt — kwam ze in contact met onze begeleider Nanouk, en zo bij NEST.
Na twintig van de veertig sessies: ze slaapt beter, de pijn in haar lichaam is verdwenen, cognitief gaat ze duidelijk vooruit en ze heeft aanzienlijk meer energie. Haar partner Jan ziet het ook: meer uithoudingsvermogen, minder snel overprikkeld — en niet meer twee dagen bijkomen na een dag met te veel prikkels. Waar herstellen van simpele dingen eerst dagen kostte, kan ze nu weer fietsen, wandelen en zelfs een weekend kamperen met haar kleinkind. Slaapmedicatie gebruikt ze niet meer, pijnstillers nauwelijks nog.
Na twintig sessies ben ik al zoveel beter — ik ben heel benieuwd hoe het na veertig zal zijn. Ik weet dat er zoveel mensen rondlopen met long covid. Het zou zo mooi zijn als mijn verhaal hen bereikt, en zij de kans krijgen dit ook te proberen. — Dianna
Voor de goede orde: dit is het verhaal van één deelnemer, geen belofte over uw uitkomst. Merkbare verandering kwam bij haar geleidelijk, rond sessie vijftien. Precies omdat resultaten per persoon verschillen, volgen we in de pilot elke deelnemer afzonderlijk. Dianna deelt haar verhaal in de hoop andere long-covid-patiënten te bereiken die baat kunnen hebben bij deze behandeling.
Meedoen aan de pilot
De pilot staat open voor mensen die drie maanden of langer na een corona-infectie klachten houden: vermoeidheid, hersenmist, pijn, overprikkeling of slaapproblemen. Het aantal plekken is beperkt — de kamer draait in duo-bezetting en het protocol vraagt veertig sessies per deelnemer.
Herkent u zichzelf hierin, of begeleidt u als huisarts, bedrijfsarts of patiëntorganisatie mensen met long covid? Neem contact met ons op via WhatsApp of mail — dan bespreken we in een vrijblijvend gesprek of de pilot bij uw situatie past. Bespreek deelname altijd ook met uw eigen arts. Woont u elders in het land: ook Eurocept Clinics en het HGC in Rijswijk behandelen long covid, via verwijzing door uw arts.
Wetenschappelijke Referenties
"In een gerandomiseerde, sham-gecontroleerde studie verbeterden neurocognitieve functies, vermoeidheid, slaap, pijn en psychiatrische symptomen bij long-covid-patiënten na 40 HBOT-sessies."
"Bij follow-up ruim een jaar na de laatste sessie bleven de verbeteringen in kwaliteit van leven, slaap, pijn en psychiatrische symptomen behouden."
"Een systematische review van studies naar HBOT bij long covid rapporteert overwegend gunstige effecten op vermoeidheid en cognitieve klachten, met de kanttekening dat grotere studies nodig zijn."
"In de Zweedse HOT-LoCO-studie gaf een verkort traject van tien sessies na dertien weken geen significant verschil met placebo op fysiek functioneren."
"In het Nederlandse prospectieve register (232 patiënten, Eurocept Clinics en HGC Rijswijk, met Erasmus MC) rapporteerde 56–63% drie maanden na 40 HBOT-sessies een klinisch relevante verbetering van kwaliteit van leven; 13–19% verslechterde, wat tot aangescherpte belastbaarheidscriteria leidde."
"In een Nederlandse prospectieve registerstudie (232 patiënten, zes hyperbare centra) rapporteerde 56% drie maanden na HBOT een klinisch relevante verbetering in kwaliteit van leven; bij 13% verslechterden de klachten. De grootste verbeteringen lagen in het cognitieve domein."